Τι είναι ηγεμονική αρρενωπότητα;
Πέμπτη, 15 Ιούλιος 2010 15:19
Losotras
Ομάδα αποδόμησης φύλου
(Κόκκινο, τεύχος 49)
Η ηγεμονική αρρενωπότητα με απλά λόγια είναι η έκφραση εξουσίας η οποία έχει ανδρικά χαρακτηριστικά και αυτά προσδιορίζονται με τις ιδιότητες της δύναμης, της σκληρότητας, της επιβολής, της άρνησης και του ελέγχου (κοινωνικού, πολιτικού, προσωπικού, σωματικού).
Σε συνδυασμό με την ηγεμονία, η οποία σχετίζεται με την κατοχή της εξουσίας, μέσα από τη διαδικασία της πειθούς του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού μέσω των media και την οργάνωση των κοινωνικών θεσμών, με τρόπους που φαίνονται φυσικοί, συνηθισμένοι και κανονικοί, δημιουργείται μια ισχυρή σχέση εξουσίας η οποία απλώνεται σχεδόν σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Από αυτήν την ισχυρή σχέση εξουσίας φαινεται να πλήττονται περισσότερο τα θηλυκά υποκείμενα αλλά και γενικότερα ομάδες που θεωρούνται κοινωνικά περιθωριοποιημένες και αποτελούν μειοψηφία. Το ζήτημα με την ηγεμονική αρρενωπότητα συγκεκριμένα, είναι η άσκηση της εξουσίας, η οποία γίνεται αντιληπτή ως ένα πλέγμα εξουσιών. Είναι δηλαδή πολυεπίπεδη, διαχέεται σε όλες τις πρακτικές και δεν εκφέρεται από ένα σημείο αλλά μέσα από όλα τα πλέγματα σχέσεων που δημιουργούνται στο πλαίσιο της κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Φουκό, η εξουσία διαμετακομίζεται μέσω των ατόμων, δεν ασκείται επί αυτών.
Οι φέροντες την ηγεμονική αρρενωπότητα αποκτούν εξουσιαστικά χαρακτηριστικά απέναντι σε ομάδες οι οποίες δεν θεωρούνται εξίσου δυνατές ή «αρρενωπές». Με άλλα λόγια, αποκτούν δύναμη απέναντί τους. Το δημόσιο πρόσωπο της ηγεμονικής αρρενωπότητας δεν συνίσταται στο τι είναι ή ποιοι είναι οι ισχυροί άνδρες, αλλά στο τι αποτελεί και συντηρεί τη δύναμή τους, καθώς επίσης πώς κινητοποιείται τόσο μεγάλος αριθμός ανδρών να την ενισχύσει και να την υιοθετήσει. Η ηγεμονική αρρενωπότητα φυσικοποιείται στον τύπο του ήρωα, ο οποίος είναι πρωταγωνιστής σε περιπετειώδη μυθιστορήματα και ταινίες (εξάλλου οι περιπέτεια είναι ένα χαρακτηριστικό που έχει αποδοθεί στον άντρα, φυσικοποιώντας παράλληλα και αποδίδοντας την "ήρεμη ζωή" στις γυναίκες), σε θρίλερς, στην τηλεόραση, αλλά και σε αθλητικά γεγονότα. Το να πούμε ότι ένας συγκεκριμένος τύπος αρρενωπότητας είναι ηγεμονικός, σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια της έκφρασής της σταθεροποιεί μια δομή κυριαρχίας και καταπίεσης στην έμφυλη δομή εν γένει. Για να εκφραστεί πολιτισμικά, η ηγεμονική αρρενωπότητα πρέπει να συνδεθεί με παραδείγματα ηρώων.
Αίτια διαμόρφωσης
ηγεμονικών αρρενωποτήτων
Δομικό στοιχείο το οποίο συντηρεί και αναπαράγει τις ηγεμονικές αρρενωπότητες είναι η πατριαρχική δομή της κοινωνίας, η οποία μέσω τέτοιων διαδικασιών καλλιεργεί και συντηρεί το έδαφος της ύπαρξής της. Παράλληλα διαμορφώνονται έμφυλες σχέσεις εξουσίας που στόχο έχουν τη διατήρηση του έμφυλου δυϊσμού (αρσενικό-θηλυκό), ο οποίος έχει αποτέλεσμα τη διαδικασία υποτέλειας και υποβιβασμού των θηλυκών υποκειμένων αλλά και των σεξουαλικοτήτων που δεν θεωρούνται παραγωγικές. Αυτός ο έμφυλος δυϊσμός επιτυγχάνεται μέσω της πολιτισμικής αναπαραγωγής του, κατά τη διαδικασία της οποίας μέσα από ήθη, έθιμα, συμπεριφορές προσκτάται το φύλο και φυσικοποιείται η διάκριση σε αρσενικό και θηλυκό. Στο ίδιο πλαίσιο και εντός τέτοιων κοινωνικών και πολιτικών δομών το θηλυκό παρουσιάζεται σαν συμπλήρωμα των ανδρών αλλά και σαν ατελές υποκείμενο, που μπροστά στα νέα δεδομένα δεν μπορεί ν΄ανταποκριθεί. Ένα τέτοιο παράδειγμα προκύπτει μέσα από τις διαφημίσεις, όπου πια οι οι άνδρες και μαγειρεύουν και ταΐζουν τα μωρά. Εντάξει, δε λείπουν και οι διαφημίσεις με σεξιστικό περιεχόμενο, αλλά η τάση που επικρατεί είναι εξομαλυντική. Ο «νέος άντρας» που προκύπτει μέσα από την τηλεόραση φαίνεται να ενισχύει την υπάρχουσα κοινωνική δομή χωρίς να την αλλάζει. Οι γυναίκες μπροστά σε αυτό το πρότυπο φαίνονται ατελείς ενώ οι άντρες πλησιάζουν όλο και πιο πολύ στην τελειότητα. Πρέπει να παρατήσουν τη θηλυκότητά τους, όπως και αν προσδιορίζεται αυτή, ή και σε κάποιες περιπτώσεις να την ενισχύσουν, προκειμένου να κερδίσουν μια θέση εργασίας, αντίθετα από τους άνδρες που ασπαζόμενοι τον «θηλυκό» τρόπο πλησιάζουν την τελειότητα.
Πραδείγματα ηγεμονικών αρρενωποτήτων:
• Απουσία των θηλυκών υποκειμένων από το δημόσιο χώρο, ενώ παράλληλα τα αρσενικά υποκείμενα υποστηρίζουν ότι οι ίδιες δεν ενδιαφέρονται να συμμετέχουν.
• Τα αθλητικά πρότυπα, του δυνατού, του γυμνασμένου που απολαμβάνει κύρος, δημοσιότητα και αποδοχή.
• Η κατοχή των χρημάτων ως ένδειξη δύναμης, εξουσίας και ελέγχου.
Το σχολείο στα χρόνια του ΔΝΤ
Πέμπτη, 15 Ιούλιος 2010 14:09
της Βούλας Τούντα*
(Κόκκινο, τεύχος 49)
Δεν θα μπορούσαμε να δούμε το "σχολείο στην εποχή του ΔΝΤ" αποκομμένο από την κοινωνία της ΔΝΤ εποχής. Μπορούμε λοιπόν κατ’ αρχήν να πάρουμε μια ιδέα για το «νέο» σχολείο ρίχνοντας  μια γρήγορη ματιά στο τι έχει συμβεί στην ελληνική πραγματικότητα τους τελευταίους μήνες. Ληστρική περικοπή μισθών και συντάξεων, άγρια λιτότητα σε ό,τι αφορά το κοινωνικό κράτος, βίαιη αφαίρεση, σχεδόν εν μιά νυκτί, όλων των στοιχειωδών εργασιακών δικαιωμάτων, που με αγώνες και θυσίες διασφαλίστηκαν και διατηρήθηκαν μέσα στα τελευταία χρόνια και, όπως πρόσφατα πληροφορηθήκαμε, πλήρης υποτέλεια και ξεπούλημα της χώρας στους δανειστές μας. Και έπεται και συνέχεια, την οποία κατ’ αρχήν παρακολουθούμε σαν θρίλερ σε συνέχειες από τα ΜΜΕ.
Ανοίγοντας, λοιπόν μια συζήτηση για την εκπαίδευση στη «νέα» εποχή, θα μπορούσαμε να ορίσουμε δυο βασικούς άξονες. Κατ’ αρχήν τι θα σημαίνει για το σχολείο, απ’ την καινούρια σχολική χρονιά, η μείωση της χρηματοδότησης στο ένα τρίτο του σημερινού επιπέδου, για τους μαθητές, για τους γονείς τους. Τι θα σημαίνουν οι «καινοτομίες» του υπουργείου σε κόπο, χρόνο, χρήμα και τελικά ζωή για όλους μας.
Ένας δεύτερος άξονας θα μπορούσε να είναι -και τίθεται ως ερώτημα- ποιος είναι εκείνος ο πολίτης τελικά, που εκπαιδεύεται στο σημερινό σχολείο, σ’ αυτό το εκπαιδευτικό σύστημα, ο πολίτης της νέας εποχής, σύμφωνα με τις επιταγές της πολιτικής ηγεσίας , αλλά και της Ε.Ε.
Ας δούμε λοιπόν εν συντομία τι περιλαμβάνει για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, το πολυνομοσχέδιο που κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή και που πρέπει να σημειωθεί ότι βρίσκει σύσσωμη την εκπαιδευτική κοινότητα αντίθετη για λόγους που θα εξηγηθούν παρακάτω.
Το «νέο σχολείο», αναφέρεται στο νόμο, έχει ως στόχο τη «δημόσια, δωρεάν και υψηλής ποιότητας παιδεία για όλους». Ξεκινώντας από το δωρεάν και δημόσιο χαρακτήρα της παιδείας, να αναφέρουμε τη μείωση της χρηματοδότησης των σχολείων στο ένα τρίτο, τις ούτως ή άλλως άθλιες ή ανύπαρκτες υλικοτεχνικές υποδομές, τα σχολεία με την ανύπαρκτη θέρμανση το χειμώνα, τις αποπνικτικές αίθουσες στη διάρκεια των ζεστών μηνών, τα παιδιά που κάνουν γυμναστική μέσα στον ήλιο ή χάνουν το μάθημά τους όταν βρέχει, τις ανύπαρκτες πολλές φορές αίθουσες σίτισης για τα ολοήμερα όπου δάσκαλοι εκτελούν χρέη τραπεζοκόμου και σερβιτόρου, τις ανύπαρκτες αίθουσες μουσικής (ποια μουσικά όργανα;), Η/Υ κ.λπ., κ.λπ. Αυτά ως τώρα. Τώρα προστίθενται οι απλήρωτοι λογαριασμοί ρεύματος, νερού, πετρελαίου, οι απλήρωτοι φύλακες και σχολικοί τροχονόμοι. Οι συμπτύξεις σχολείων και τμημάτων, με τριάντα μαθητές ανά τμήμα. Αφού λοιπόν η χρηματοδότηση των σχολείων μειώνεται δραματικά, ποιος καλείται να πληρώσει τα έξοδα λειτουργίας τους; Η απάντηση έρχεται πολύ κομψά στο πρακτικό αυτοαξιολόγησης που κατέφθασε προς συμπλήρωση στα σχολεία με την εξής ερώτηση: Ο Σύλλογος Γονέων ενισχύει οικονομικά το σχολείο; Και στη συνέχεια: Ο Δήμος ή η κοινότητα υποστηρίζει οικονομικά το σχολείο;
Περισσότερα...
|
Η εμπειρία της ομοφυλόφιλης καθημερινότητας στη Θεσσαλονίκη
Κυριακή, 02 Μάιος 2010 22:06
του Στρατή Γατελούζου
(Κόκκινο, τεύχος 47-8*)
Οι Λεσβιακές Ομάδες Αθήνας και Θεσσαλονίκης (ΛΟΑ και ΛΟΘ), μαζί με την ΟΛΚΕ διοργάνωσαν το Φεβρουάριο μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη λεσβιακή καθημερινότητα. Από αυτήν την εκδήλωση παίρνω αφορμή, για να μιλήσω για την καθημερινότητα του ομοφυλόφιλου και αμφιφυλόφιλου άνδρα, που είναι άγνωστη στους περισσότερους ετεροφυλόφιλους. Μένω στη Θεσσαλονίκη, και τουλάχιστον για τη δική μου πόλη μπορώ με σιγουριά να πω ότι ο κόσμος των ομοφυλόφιλων αποτελεί μια περίπου ξεχωριστή κοινωνία, που κινείται μυστικά και «υπόγεια». Θα την ονομάσω παράλληλη κοινωνία, που η πορεία της δεν τέμνεται σχεδόν ποτέ με την «κανονική» και ορατή κοινωνία των ετεροφυλόφιλων. Είναι αληθινό αυτό; Όχι ακριβώς! Όλοι οι ομοφυλόφιλοι μένουμε σε πολυκατοικίες στις οποίες κατοικούν και ετεροφυλόφιλοι, εργαζόμαστε στους ίδιους χώρους, και ως άνεργοι πηγαίνουμε στον ίδιο ΟΑΕΔ που γράφονται και οι ετεροφυλόφιλοι. Παντού ζούμε μαζί. Κι όμως δε φαινόμαστε πουθενά! Δεν είμαστε ορατοί ούτε στις πολυκατοικίες ούτε στους εργασιακούς χώρους, παρά μόνο στα «δικά μας» μέρη (gay bar, πάρκα κ.λπ.). Αν ποτέ θα πήγαινα με τον άνεργο πρώην σύντροφό μου να γραφτούμε στον ΟΑΕΔ μαζί, δε θα τολμούσα ούτε να το σκεφτώ να κάνουμε ένα σύντομο αγκάλιασμα, περιμένοντας τη σειρά μας στην ουρά. Όμως, αυτό που εγώ και ο πρώην φίλος μου δε θα τολμούσαμε ποτέ, θεωρείται αυτονόητο να το κάνουν τα ετερόφυλα ζευγάρια. Επομένως, ναι, κατά κάποιο τρόπο οι ομοφυλόφιλοι είμαστε μια παράλληλη κοινωνία, που δεν φαίνεται πουθενά. «Υπάρχουμε μόνο μεταξύ μας», όπως σωστά τονίζει η Ισαβέλλα Κωνσταντινίδου, μέλος της ΛΟΑ. Και ποιος σε εμποδίζει, ρε αγόρι μου, να είσαι out; (out σημαίνει στη γλώσσα των gay το να μην κρύβεις τον ομοερωτικό σου προσανατολισμό). Η Θεσσαλονίκη δε βρίσκεται σε κάποια μουσουλμανική χώρα, που οι ομοφυλόφιλοι κινδυνεύουν έως και με καταδίκη σε θάνατο. (π.χ. Ιράν, Ιράκ, Βόρεια Νιγηρία κ.λπ.).
Περισσότερα...
Εγκληματικό λάθος κάθε ολιγωρία απέναντι στο φασιστικό κίνδυνο
Τρίτη, 02 Μάρτιος 2010 17:46
Επείγουσα η ανάγκη μαζικής
αντιφασιστικής δράσης
Η πρωτοφανής και με πολλά καινοφανή χαρακτηριστικά επίθεση της νεοναζιστικής συμμορίας με το μεταμοντέρνο όνομα «Αυτόνομοι» σε αντιφασιστική-αντιρατσιστική συγκέντρωση στο μετρό της οδό Πανόρμου προκάλεσε ένα εύλογο σοκ στους αριστερούς πολίτες και ίσως για αυτό ένα τόσο αρνητικό έως καταθλιπτικό περιστατικό μπορεί υπό κάποιους όρους να κρύβει και μια θετική έως ελπιδοφόρα πτυχή.
Εξηγώ από την αρχή τι εννοώ. Επειδή το περιστατικό αυτό ήταν ένα είδος καμπανάκι για πολλούς αριστερούς. Επειδή ακολουθήθηκε από ένα ακόμα πιο καταθλιπτικό γεγονός, αυτό της μαζικής συγκέντρωσης όλων των φυλών της ελληνικής ακροδεξιάς, το Σάββατο 30 Ιανουαρίου, όπου σύμφωνα με τους διοργανωτές συγκεντρώθηκαν 5.000 «πατριώτες», σύμφωνα με αντικειμενικότερους παρατηρητές 1.000 ακροδεξιά «κατακάθια» (μιας συγκέντρωσης που μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είχε αποτιμηθεί, ούτε είχαν φανεί έστω και κατά ελάχιστο τα εγχαράγματά της στη συνείδηση του κόσμου). Και εφόσον υπάρξει μια ομοβροντία από άρθρα, εισηγήσεις, παρεμβάσεις και δράσεις που θα συντονίζονται στη γραμμή ότι δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια αφασίας, ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί ούτε κατά ελάχιστο να αγνοείται ο κίνδυνος της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, τότε ίσως η επίθεση στην Πανόρμου γίνει αφετηρία για το ξεπέρασμα ενός τεράστιου κινδύνου: ότι στην ελληνική Αριστερά ηγεμονεύουν απόψεις που κινούνται στο εξής φάσμα: «δεν μπορεί να υπάρξει κίνδυνος από την ακροδεξιά στην Ελλάδα», «δεν πρέπει να ασχολούμαστε με τους φασίστες γιατί έτσι τους δίνουμε αξία ή τους διαφημίζουμε ή γινόμαστε σαν αυτούς», «οι Έλληνες έχουν κάτι σαν ανοσία σε φαινόμενα όπως ο ρατσισμός και ο φασισμός», «το ΛΑΟΣ δεν είναι ακροδεξιό κόμμα αλλά μεταμοντέρνο λαϊκιστικό φαινόμενο», «το μέτωπο απέναντι στους φασίστες είναι τριτεύον ούτε καν δευτερεύον», «όποιος μιλάει για ακροδεξιό κίνδυνο απροσανατολίζει το λαό από τα πραγματικά προβλήματα» και «αν αναπτυχθεί ένα κίνημα για τα οικονομικά αιτήματα της εργατικής τάξης και της νεολαίας, αυτό αυτόματα θα αποτελέσει και την ταφόπλακα για τους ακροδεξιούς». Αν τέτοιου τύπου απόψεις μέχρι πριν λίγο καιρό ήταν εντελώς εσφαλμένες, στη σημερινή περίοδο είναι πλέον εγκληματικές.
Όταν τα γεγονότα μιλούν
Ας ξεκινήσουμε πολύ περιληπτικά από τα γεγονότα, γιατί έχουν και αυτά μεγάλη σημασία για να συνειδητοποιήσουμε τι συμβαίνει. Η δημοσίευση στον αστικό Τύπο ενός συγκεντρωτικού καταλόγου με τις φασιστικές επιθέσεις μέσα στο 2009 ανέδειξε κάποια σημαντικά χαρακτηριστικά: Το πρώτο είναι η ποσότητά τους, πόσο μάλλον όταν υπάρχουν φωνές όπως αυτή του Ελληνικού Παρατηρητήριου Συμφωνιών του Ελσίνκι, που ισχυρίζονται ότι μόνο ένα κλάσμα αυτών των επιθέσεων καταγγέλλεται και βλέπει το φως της δημοσιότητας. Οι πιο πολλές επιθέσεις δεν καταγγέλλονται είτε επειδή τα έχουν μια αίσθηση ματαιότητας ως προς το αποτέλεσμα της καταγγελίας είτε επειδή είναι «λαθρομετανάστες» και η παρουσία τους σε ένα αστυνομικό τμήμα μπορεί να τους στοιχίσει την απέλασή τους. Παρ' όλα αυτά, η μεγάλη ποσότητα τέτοιων επιθέσεων μέσα στο 2009 καταγράφει ποιοτικές διαφοροποιήσεις, όπως αυτές της τεράστιας διεύρυνσης του κύκλου των ατόμων που εμπλέκονται, μιας διεύρυνσης που δείχνει ένα κάποιο ρίζωμα, όσο μειοψηφικό και αν είναι αυτό, βίαιων τακτικών στην ελληνική κοινωνία, αφού αυτός ο διευρυμένος κύκλος δεν μπορεί παρά να ξεπερνάει την οργανωμένη επιρροή ακροδεξιών γκρουπούσκουλων όπως η Χρυσή Αυγή. Ο μεγάλος αριθμός επιθέσεων, πολλές φορές μπροστά στα μάτια του κόσμου, αποδεικνύει ότι οι νεοναζί τραμπούκοι αισθάνονται ότι «τους παίρνει», ότι έχουν μια κάποια νομιμοποίηση στα μάτια τμήματος της κοινωνίας.
Άγιος Παντελεήμονας: το πιλοτικό εργαστήρι...
Κομβικό σημείο που αναδεικνύει αυτά τα χαρακτηριστικά και αοποτελεί πιλοτικό εργαστήρι για το κοινωνικ΄λο ρίζωμα της ακροδεξιάς είναι η περίφημη "Επιτροπή κατοίκων" του Αγίου Παντελεήμονα. Με την πολύτιμη γι' αυτούς συμβολή των ΜΜΕ που τους παρουσιάζουν σαν τάχα αγανακτισμένους πολίτες και δίνουν βήμα στον εσμό των ακροδεξιών πολιτευτών να προπαγανδίζουν για ώρες απο τα τηλεοπτικά παράθυρα τις εμετικές απόψεις τους, η «Επιτροπή κατοίκων» κατάφερε να μετατρέψει την περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα σε ακροδεξιό γκέτο, σε μια απαγορευμένη ζώνη για μετανάστες ή προοδευτικούς πολίτες. Οι φασίστες στον Άγιο Παντελεήμονα κατόρθωσαν και αποτελεσματικοί να είναι και κοινωνική νομιμοποίηση να αποσπάσουν (μάζεψαν 2.000 υπογραφές) και να κινητοποιήσουν κάποιες δεκάδες κατοίκων, πολλοί εκ των οποίων ήταν ψηφοφόροι δημοκρατικών κομμάτων. Όλο αυτό καταγράφηκε με τα πολύ αυξημένα ποσοστά του ΛΑΟΣ και της Χρυσής Αυγής στα εκλογικά τμήματα της περιοχής τους. Αν ο Άγιος Παντελεήμονας ήταν ένα πολιτικό εργαστήριο για τους ακροδεξιούς για να μοντελοποιήσουν ένα είδος κοινωνικής δράσης, η περίπτωση των Αμπελοκήπων ήταν ένα άλλο εργαστήριο.
Στους Αμπελοκήπους ελάχιστα στελέχη, που αποσπάστηκαν από τη Χρυσή Αυγή σε μια πιο ακτιβίστικη κατεύθυνση, με περισσότερες δόσεις κυριαρχίας στο δρόμο, κατόρθωσαν με σχετική επιτυχία να εξελίξουν την υπόθεση των αυτόνομων πυρήνων και της «καμαράτεν σαφτ» της Γερμανίας. Υιοθετώντας ως προς τη μορφή στοιχεία της ακροαριστερής-αντιεξουσιαστικής κουλτούρας (παλαιστινιακά φουλάρια, t-shirts Τσε Γκεβάρα, καπέλα και κουκούλες, ακτιβισμός και βία του δρόμου, αποστροφή προς κόμματα και οργανώσεις και υιοθέτηση του ονόματος «αυτόνομοι»), κατόρθωσαν να σχηματίσουν έναν οργανωμένο πυρήνα 10-15 μαθητών στο 16ο Λύκειο και να μαζέψουν 45-50 άτομα σε έναν ακτιβισμό όπου με πανό, κράνη και παλούκια επιτίθoνταν για περίπου μισή ώρα σε αντιφασίστες μπροστά στα μάτια της αστυνομίας.
Η διαδήλωση των 1.000
Το Σάββατο 30 Ιανουαρίου η συμμετοχή 1.000 ατόμων σε διαδήλωση με καθαρά ναζιστική μορφή, ταμπούρλα, σημαίες κ.λπ. και περιεχόμενο το συνδυασμό της επετείου των Ιμίων με το «Όχι» στην ιθαγένεια και τα εκλογικά δικαιώματα στους μετανάστες, ήρθε να κάνει ακόμα πιο καταθλιπτικό το πολιτικό τοπίο. Τα γεγονότα αναδεικνύουν ξεκάθαρα τον ακροδεξιό κίνδυνο. Δυστυχώς όμως δεν είναι μόνα τους. Αν συνδυαστούν με τη διεθνή και εγχώρια οικονομική και πολιτική πραγματικότητα και αν αναζητηθούν και ιστορικές αναλογίες, τότε βαράνε καμπάνες για κάθε αριστερό, για κάθε δημοκράτη.
Το πρώτο στοιχείο που πρέπει να συνυπολογιστεί είναι αυτό της οικονομικής κρίσης. Η φτώχεια, η ανεργία και η ανασφάλεια σπέρνει το φόβο στα μυαλά του κόσμου, τον κάνει να αμφιβάλλει για την αστική δημοκρατία, να ζητάει εξωθεσμικές λύσεις ακόμα και στην υπέρβαση του συστήματος. Η Ιστορία μάς έχει διδάξει ότι τέτοιες περίοδοι ευνοούν την ανάπτυξη αντισυστημικών πολιτικών σχηματισμών. Μπορεί να ευνοήσουν την ανάπτυξη επαναστατικών απόψεων, αλλά μπορεί να οδηγήσουν και στην ισχυροποίηση της άκρας δεξιάς. Η κρίση του '29 και η ανάπτυξη του ναζισμού και του φασισμού στο Μεσοπόλεμο, όταν ο φασισμός ήρθε στην εξουσία σε δύο μεγάλες ιμπεριαλιστικές χώρες και αυτό οδήγησε -μεταξύ άλλων- στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, κάνουν το καμπανάκι της Ιστορίας να ηχήσει.
Σε τέτοιες περιόδους το αν το πολιτικό εκκρεμές θα δείξει επαναστατική αριστερά ή άκρα δεξιά καθορίζεται από άλλους παράγοντες, που έχουν να κάνουν με τους ταξικούς και πολιτικούς συσχετισμούς. Από ζητήματα δηλαδή όπως το επίπεδο ανάπτυξης της οργάνωσης και συνείδησης της εργατικής τάξης, το επίπεδο ανάπτυξης των ταξικών αγώνων (δηλ. αν γίνονται, αν είναι μαζχικοί, επιθετικοί ή αμυντικοί, αν κερδίζουν ή αν χάνουν), τον πολιτικό συσχετισμό (αν ηγεμονεύουν στην κοινωνία οι ιδέες της δεξιάς ή της αριστεράς, πόσο μαζικά και ισχυρά είναι τα αριστερά κόμματα, τι δεσμούς έχουν με την εργατική τάξη, τι πολιτική κ.λπ.). Δυστυχώς σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τα νέα σ' αυτό το επίπεδο δεν είναι και τόσο καλά. Ούτε ο ταξικός ούτε ο πολιτικός συσχετισμός ευνοούν την εργατική τάξη και την Αριστερά. Και όταν δεν είναι οι αγώνες και η Αριστερά που θα δώσουν διέξοδο στους φόβους των απλών ανθρώπων σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, τότε στο κενό που δημιουργείται ο κόσμος ψάχνει τη λύση σε ανορθολογικές πολιτικές ιδεολογίες, ταμπουρώνεται απέναντι στις φοβίες του σε έννοιες όπως η φυλή, η ράτσα, το έθνος, θεωρεί εχθρό ό,τι διαφέρει λίγο από αυτόν, αναζητεί τον ισχυρό ηγέτη που με την πυγμή θα τον σώσει. Ανοίγει, με λίγα λόγια, ο δρόμος για ρατσιστικές και ακροδεξιές πολιτικές απόψεις. Αυτό είναι κάτι που το βλέπουμε να εξελίσσεται στην Ευρώπη, αλλά πλέον αφορά για τα καλά και τη χώρα μας.
Ο μύθος της ελληνικής
"ανοσίας" στο φασισμό
Αποτελεί μύθο ότι ο Έλληνας έχει ανοσία στην ακροδεξιά και το φασισμό. Ίσα-ίσα που στην καρδιά της συγκρότησης του νεολληνικού κράτους από το 1828 μέχρι σήμερα καλλιεργήθηκαν διάφορα επικίνδυνα και αντιδραστικά ιδεολογήματα για να χτιστεί η εθνική συνείδηση: εθνικισμός, αντιτουρκισμός, η "πτωχή πλην τιμία Ελλάς" που βάλλεται πανταχόθεν, το "αναάδελφο έθνος" κ.λπ. Η ηγεμονική στην αριστερά αντίληψη θέση περί μη ύπαρξης ακροδεξιού κινδύνου χτίστηκε πάνω στην αδυναμία του ακροδεξιού χώρου να χτίσει μια αξιόπιστη πολιτική έκφραση στη μεταπολίτευση. Αυτό οφειλόταν σε δύο παράγοντες. Από τη μία η χούντα των συνταγματαρχών ήταν ένα πραξικόπημα μιας ολιγομελούς ομάδας στρατιωτικών και όχι αποτέλεσμα ενός μαζικού κοινωνικού φασιστικού κινήματος, όπως ήταν π.χ. η δικτατορία του Φράνκο στην Ισπανία. Από την άλλη ένας από τους πιο κεντρικούς, αν όχι ο πιο κεντρικός, πυλώνας συγκρότησης ακροδεξιού κόμματος, ο αντικομμουνισμός, ήταν από τον εμφύλιο και μετά στο κέντρο της συγκρότησης του αστικοδημοκρατικού κόμματος της δεξιάς. Αυτό είχε αποτέλεσμα το δεξιό κόμμα να εγκολπώνεται -εκτός από κομμάτια της ιδεολογίας- κομμάτια των στελεχών και των οπαδών της ακροδεξιάς. Γι' αυτούς τους λόγους μεταπολιτευτικά οι πολιτικοί σχηματισμοί της δεξιάς ακολουθούν φθίνουσα εκλογική πορεία. Έτσι το 7% της Εθνικής Παράταξης του 1977, μέχρι το 1981 έχει εξανεμιστεί, όταν όλοι οι σχηματισμοί της ακροδεξιάς πήγαν στο 2%. Η ΕΠΕΝ το 1984 πήρε 2,35% στις ευρωεκλογές εκλέγοντας τον Χρήστο Δημητριάδη, αλλά στη συνέχεια το 1993 και το 1996 το ποσοστό της έπεσε κάτω από το 1%. Το 2000 η Πρώτη Γραμμή και η Εθνική Συμμαχία συγκέντρωσαν 0,18% και 0,22% αντίστοιχα. Αυτά τα ποσοστά όμως καθόλου δεν σήμαιναν ότι τα ακροδεξιά ιδεολογήματα -όπως η ξενοφοβία, ο ρατσισμός, ο αντισημιτισμός και η εχθρότητα έναντι των μειονοτήτων- δεν υπάρχουν στην ελληνική κοινωνία. Έτσι το 1993, όταν τα εκλογικά ποσοστά της ακροδεξιάς ήταν κάτω του 1%, σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης κατέγραφε ότι το 89% των Ελλήνων τρέφει αντιπάθεια έναντι των Τούρκων, το 76% έναντι των Αλβανών, το 57% έναντι των Εβραίων και το 55% έναντι των Τσιγγάνων. Το 84% των ερωτηθέντων έβρισκε ότι πολλοί από τους αλλοδαπούς που ζουν στην Ελλάδα αποτελούν "δημόσιο κίνδυνο" ενώ το 90% εκτιμούσε ότι παίρνουν τις δουλειές των Ελλήνων. Και μιλάμε για το 1993, που το μεταναστευτικό φαινόμενο ήταν ακόμα στις αρχές του. Απλά τότε η προσπάθεια της άκρας δεξιάς να χτίσει πολιτικό φορέα με αιχμή το Μακεδονικό τσακίστηκε πάνω στις μαθητικές καταλήψεις και τους εργατικούς αγώνες που ανέτρεψαν την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Η φασιστική και ρατσιστική
ακροδεξιά στη συγκυρία
Σήμερα τα πράγματα για την ακροδεξιά είναι πολύ καλύτερα. Δίπλα στην ευνοϊκή πολιτική κατάσταση και δίπλα στις αντιδραστικές αντιλήψεις μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης έρχονται να προστεθούν κάποια νέα, ευνοϊκά πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα. Το μέγα κοινωνικό γεγονός είναι η μεγάλη ένταση του μεταναστευτικού ζητήματος, η επιλογή του κράτους και των πολιτικών του εκφραστών να εντάξουν τη διαχείρισή του στη στρατηγική του "κράτους ασφάλειας" και της "μηδενικής ανοχής" σε συνδυασμό με την αδυναμία της Αριστεράς να συνδυάσει ένα πρόγραμμα και κινηματικές διεργασίες που και τους μετανάστες θα στηρίζουν και στις αγωνίες των Ελλήνων θα απαντούν.
Στο πολιτικό πεδίο μεγάλη εξέλιξη είναι η συνολική μετατόπιση δεξιά του πολιτικού σκηνικού. Αυτή η τοποθέτηση περικλείει μια αντίφαση όταν γίνεται 4 μήνες μετά την εκλογική επικράτηση της σοσιαλδημοκρατίας με 10 μονάδες διαφορά. Δίπλα σε αυτό όμως υπάρχει και μια άλλη εξέλιξη, η οποία τροφοδοτεί και τροφοδοτείται από τη δεξιά πολιτική μετατόπιση. Και αυτή η εξέλιξη είναι η σταθεροποίηση σε ποσοστά πάνω από αυτά της ριζοσπαστικής αριστεράς ενός γνήσιου ακροδεξιού κόμματος όπως το ΛΑΟΣ. Η ύπαρξη του ΛΑΟΣ τροφοδοτεί και τροφοδοτείται από τη δεξιά μετατόπιση του ΠΑΣΟΚ σε ζητήματα "ασφάλειας" αλλά και την αντιφατική πολιτική του στο μεταναστευτικό. Από τη μια εκλογικά δικαιώματα και ιθαγένεια και από την άλλη μηδενική ανοχή στη "λαθρομετανάστευση".
Εκεί όμως που είναι πιο ξεκάθαρη η μετατόπιση δεξιά του πολιτικού σκηνικού, είναι η εξελίξη στη Ν. Δημοκρατία. Η απώλεια από τη Ν.Δ. ενός τμήματος της εκλογικής της βάσης προς το ΛΑΟΣ είχε αποτέλεσμα αυτή να εκλέξει αρχηγό τον πιο γνήσιο εκφραστή της πούρας δεξιάς, τον Α. Σαμαρά, με τη φιλοδοξία από αυτούς που τον ψήφισαν ότι οι απόψεις του για τα εθνικά θα επαναπατρίσουν το κομμάτι των ψηφοφόρων της που έφυγαν προς το ΛΑΟΣ. Την ίδια στιγμή, η μετατόπιση προς τα δεξιά της Ν.Δ. με την εκλογή Σαμαρά πίεσε το ΛΑΟΣ και το ανάγκασε να πετάξει τη μάσκα του πολυσυλλεκτικού κόμματος που πίσω της κρύβονταν "μπουμπούκια" σαν τον Βορίδη, τον Πλεύρη και τον Βελόπουλο και να δείξει το πραγματικό του πρόσωπο, απειλώντας με διαδηλώσεις και μαζεύοντας υπογραφές για να γίνει δημοψήφισμα για το θέμα της ιθαγένειας στους μετανάστες. Η στάση του ΛΑΟΣ πίεσε με τη σειρά της τη Ν.Δ. που αποποιήθηκε τη δεξιά φιλολογία και τάχθηκε με την πολιτική του ΛΑΟΣ στο μεταναστευτικό ζήτημα. Με όλη αυτή τη δεξιά μετατόπιση, η νεολαία του ΛΑΟΣ έχει ξεσαλώσει τόσο στους διαδικτυακούς τόπους που ελέγχει όσο και στις προκηρύξεις που εκδίδει, υιοθετώντας συνθηματολογία και επιχειρηματολογία ίδια με της Χρυσής Αυγής. Και βέβαια, η εγκαθίδρυση του ΛΑΟΣ ως 4ου κόμματος στο Κοινοβούλιο με δυνατότητες να πάει και παραπάνω, τραβάει προς τα δεξιά τη Ν.Δ. και δημιουργεί ένα νομιμοποιητικό πλαίσιο για τα τάγματα εφόδου, τις ομάδες βίας των νεοναζί. Το ποσοστό και η κοινοβουλευτική παρουσία του ΛΑΟΣ αποτελούν βοηθητικό πλαίσιο για τις ακροδεξιές συμμορίες αλλά αποτελούν και ένα μαζικό χώρο από τον οποίο αυτές μπορούν να στρατολογούν.
Αντιφασιστική δράση τώρα!
Για όλους αυτούς τους λόγους κανείς στην Αριστερά δεν δικαιούται πλέον ούτε να κλείνει τα μάτια του για το τι είναι το ΛΑΟΣ ούτε να αποποιείται την αναγκαιότητα της αντιφασιστικής δράσης. Η Αριστερά, πέρα από την εκφορά ενός διεθνιστικού προγραμματικού λόγου για τα "εθνικά ζητήματα", πέρα από την ανάγκη για σοβαρό προγραμματικό λόγο για τη μετανάστευση που να συνοδεύεται από την ανάλογη κινηματική δράση και προπαγάνδα, πρέπει να θέσει σε απόλυτη προτεραιότητα την ανάγκη για αντιφασιστική δράση. Πρέπει να μεριμνήσει άμεσα για τη δημιουργία πλατιών αντιφασιστικών επιτροπών που πολιτικά θα κινούνται από το ΠΑΣΟΚ μέχρι όσο αριστερά πάει, ενώ θα συσπειρώνουν και θα κινητοποιούν συνδικάτα, επιτροπές κατοίκων, συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, πολιτιστικούς συλλόγους, καλλιτέχνες κ.λπ. Σε αυτή την κατεύθνυση η αξιοποίηση των εμπειριών του αγγλικού αντιφασιστικού κινήματος της δεκαετίας του '70, όπου με το Antinazi League και το Rock Against Racism κατόρθωσε να σταματήσει την αύξουσα πορεία του National Front, αλλά και του γαλλικού ανητοιφασιστικού κινήματος των επόμενω δύο δεκαετιών, είναι κάτι παραπάνω από πολύτιμη, αλλά αυτό είναι αντικείμενο ενός επόμενου άρθρου.
Βαγγέλης Καραγεώργος
Βιβλιογραφία
Eφημερίδες: "Ελευθεροτυπία", "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία", "Αυγή", "Εποχή"
Pierre Milza: Οι μελανοχίτωνες της Ευρώπης
Επιμέλεια: Paul Hainsworth: Η ακροδεξιά ιδεολογία, πολιτική, κόμματα
|
έμφαση στην ελληνική πραγματικότητα. Ακόμα εξάλλου και μέσα στον ίδιο το χώρο του λεσβιακού, γκέι, αμφί, τρανς (εφεξής ΛεΓκΑΤ) κινήματος συναντάει κανείς/μια συχνά την ελλιπή γνώση για την ιστορία και το παρόν των διεκδικήσεών μας στην Ελλάδα, ενώ αντίθετα είναι κοινά μοιρασμένη π.χ. η γνώση για την εξέγερση του Stonewall το 1969.
